Ile piją Polacy? Spożycie alkoholu w danych GUS i KCPU

Ile czystego alkoholu przypada na mieszkańca

Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU) przelicza dane Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) na litry czystego alkoholu. W 2025 r. wyszło 8,3 litra na mieszkańca. KCPU pisze, że to kolejny rok spadku i że w odróżnieniu od poprzednich lat zmalało spożycie wszystkich rodzajów napojów.

Od nas, dla wyobrażenia sobie tej liczby: 8,3 litra czystego alkoholu to ok. 6,5 kg etanolu, czyli ok. 650 porcji standardowych po 10 g w ciągu roku. Wychodzi średnio ok. 12-13 porcji tygodniowo. To średnia na każdego mieszkańca, łącznie z dziećmi i osobami, które nie piją wcale, więc nie opisuje picia żadnej konkretnej osoby.

Trend 2002-2025

Tabela pokazuje dane z wykresu KCPU (litry czystego alkoholu na mieszkańca, zaokrąglenia jak w źródle).

Źródło: KCPU na podstawie danych GUS, plik z 3.09.2026.

Co widać w tych liczbach:

• Od 2002 do 2008 r. spożycie wzrosło z 6,9 do 9,6 litra. Potem przez kilkanaście lat utrzymywało się w przedziale 9,0-9,8 litra.
• Po 2021 r. (9,7 litra) spożycie spada co roku. Od nas: między 2019 a 2025 r. to spadek o 1,5 litra, czyli o ok. 15%.
• Wartość 8,3 litra z 2025 r. jest najniższa od 2005 r., kiedy wynosiła 8,0 litra.

Wykres KCPU zaznacza pionowymi liniami momenty zmian akcyzy na alkohol, ale źródła nie stwierdzają, że to one wyjaśniają zmiany spożycia, więc przyczyn tu nie przypisujemy.

Ile to litrów napojów

GUS podaje też spożycie w litrach samych napojów. W 2025 r. na mieszkańca przypadało 81,7 litra piwa (85,9 litra w 2024 r.), 4,9 litra wina i miodów pitnych (5,4 litra) oraz 3,2 litra wódek, likierów i innych napojów spirytusowych w przeliczeniu na czysty alkohol (3,4 litra).

Struktura: piwo, wódka, wino

W 2025 r. piwo odpowiadało za 54,3% wypitego czystego alkoholu, wyroby spirytusowe za 38,6%, a wino i miody pitne za 7,1% (KCPU, Struktura spożycia).

Proporcje zmieniły się przez ostatnie dwie dekady. W 2002 r. udział wyrobów spirytusowych wynosił 24,5%, wina 19,4%, a piwa 56,1%. Od tamtej pory udział wina zmalał prawie trzykrotnie, a wyrobów spirytusowych wzrósł. Piwo przez cały ten okres pozostawało głównym źródłem alkoholu, z udziałem od 52,3% (2003) do 59,5% (2012).

Czego te liczby nie obejmują

Dane GUS i KCPU to spożycie rejestrowane. Kilka zastrzeżeń, o których warto pamiętać, cytując te liczby:

• To dane bilansowe z rynku, a nie ankieta o piciu. GUS liczy spożycie metodą bilansową: produkcja powiększona o import, pomniejszona o eksport oraz ubytki i straty produktów rolnych u producentów i w obrocie, z uwzględnieniem zmiany stanu zapasów. Osobno podaje dostawy na rynek krajowy, czyli produkcję pomniejszoną o eksport, powiększoną o import i skorygowaną o saldo zmian zapasów u producentów. Dane o produkcji dotyczą podmiotów, w których pracuje ponad 9 osób, a o zapasach podmiotów, w których pracuje ponad 49 osób.
• Nie obejmują alkoholu nierejestrowanego (np. z produkcji domowej czy nielegalnej) ani przywiezionego z zagranicy.
• Piwo i wino są przeliczane na czysty alkohol według stałych założeń: KCPU przyjmuje 5,5% dla piwa i 12% dla wina i miodów pitnych. Wyroby spirytusowe GUS podaje już w przeliczeniu na czysty alkohol.
• Dane bywają korygowane. KCPU zaznacza, że GUS poprawia dane za dany rok w kolejnych publikacjach. Przykład: w pliku KCPU z 2024 r. spożycie wina i miodów pitnych w 2010 r. wynosiło 7,0 litra na mieszkańca, a w publikacji GUS z 2026 r. 6,9 litra.
• Mianownik to wszyscy mieszkańcy, także dzieci. Dlatego liczba na „przeciętnego pijącego” byłaby wyższa.

Uzależnienie i picie szkodliwe

Spożycie na mieszkańca nie mówi, ile osób ma problem z alkoholem. Te dane pochodzą z badań ludności.

Według badania EZOP II z 2018 r., omówionego w raporcie KCPU z 2023 r. (s. 25), zaburzenia związane z alkoholem według kryteriów DSM-IV dotyczyły kiedykolwiek w życiu 7,3% mieszkańców w wieku 18+, czyli ok. 2,31 mln osób. Częściej mężczyzn (13,1%) niż kobiet (2,1%). Kiedykolwiek uzależnionych od alkoholu było 1,9% dorosłych (ok. 583 tys. osób), a w ostatnich 12 miesiącach 0,64% (ok. 201 tys.). Wśród uzależnionych mężczyzn jest dziesięciokrotnie więcej niż kobiet.

W poprzedniej edycji, EZOP I z 2011 r., liczbę osób uzależnionych kiedykolwiek w życiu szacowano na 616 tys. KCPU ocenia, że ta liczba pozostała na podobnym poziomie. Istotnie zmalało natomiast rozpowszechnienie zaburzeń związanych z alkoholem, głównie wśród młodszych mężczyzn; u kobiet nie zaobserwowano zmian istotnych statystycznie (s. 26).

Osobno KCPU w broszurze edukacyjnej (plik z 2019 r.) szacuje, że ok. 2,5 mln Polaków pije szkodliwie bez cech uzależnienia, a ponad 3 mln nadużywa alkoholu. Te grupy się nakładają, więc nie należy ich sumować. To szacunek bez opisanej metody i sprzed kilku lat, więc nie należy go przedstawiać jako wyniku badania. Często cytowanej w mediach liczby 800-900 tys. „alkoholików” nie znajdujemy w aktualnych danych KCPU.

Jeśli zastanawiasz się, czy Twoje picie mieści się w granicach niskiego ryzyka, możesz zrobić test AUDIT albo przeczytać, jak rozpoznać problem z alkoholem.

Polska na tle Europy: dane WHO

Do porównań z innymi krajami używamy danych Światowej Organizacji Zdrowia, która podaje szacunki dla większości krajów świata w jednym zestawieniu. Chodzi o raport Global status report on alcohol and health and treatment of substance use disorders z 2024 r. WHO liczy spożycie na osobę w wieku 15 lat i więcej, jako średnią z lat 2017-2019, i dolicza alkohol nierejestrowany.

Według tego raportu:

• całkowite spożycie w Polsce w 2019 r. wyniosło 11,6 litra czystego alkoholu na dorosłego (przedział ufności 95%: 8,3-14,9), w tym 18,7 litra u mężczyzn i 5,2 litra u kobiet;
• z tego 10,7 litra to spożycie rejestrowane, 1,4 litra nierejestrowane, a korekta turystyczna wynosi -0,5 litra;
• średnia dla Regionu Europejskiego WHO wyniosła 9,2 litra i była najwyższa spośród regionów WHO na świecie.

Region Europejski WHO obejmuje także m.in. Turcję i kraje Azji Środkowej, gdzie spożycie jest niskie, więc to nie jest średnia Unii Europejskiej. Liczby WHO nie można też zestawiać wprost z 8,3 litra KCPU: inny rok, inny mianownik (dorośli, a nie wszyscy mieszkańcy) i doliczony alkohol nierejestrowany.