Grupy AA, Al-Anon i Alateen: jak wyglądają i jak zacząć

Grupy opisujemy na podstawie oficjalnych stron wspólnot, a ich skuteczność na podstawie przeglądu badań.

Czym są Anonimowi Alkoholicy

Według strony AA w Polsce to wspólnota mężczyzn i kobiet, którzy dzielą się doświadczeniem i w ten sposób pomagają sobie i innym w zdrowieniu z choroby alkoholowej. Strona wymienia trzy zasady: AA jest otwarte dla każdego, kto chce przestać pić, uczestnictwo nic nie kosztuje, a jedynym warunkiem jest chęć zaprzestania picia. Trzecia z Dwunastu Tradycji AA brzmi: „Jedynym warunkiem członkostwa w AA jest pragnienie zaprzestania picia”.

Podobnie mówi Preambuła AA, krótka definicja celu wspólnoty, w wersji opublikowanej przez biuro AA w USA. Nie ma w niej składek ani opłat, wspólnota utrzymuje się z własnych datków i nie jest związana z żadną sektą, wyznaniem, polityką, organizacją ani instytucją. Jej głównym celem jest pozostawanie trzeźwym i pomaganie w tym innym alkoholikom.

Kilka praktycznych rzeczy ze strony „AA pytania i odpowiedzi”:

• Bez zapisów i skierowań. „Nie rejestrujemy uczestników, nie stawiamy żadnych wymagań, wystarczy po prostu przyjść”.
• Bez opłat. Grupy utrzymują się z dobrowolnych datków.
• Anonimowo. Uczestnicy przedstawiają się tylko imieniem. Na stronie o anonimowości AA pisze, że nowo przybyli powinni mieć zapewnienie, że ich tożsamość nie zostanie ujawniona.
• Decyzja należy do Ciebie. AA pisze, że nikomu nie mówi, że jest alkoholikiem, a każdy sam decyduje, czy chce się przyłączyć.

Program AA opiera się na Dwunastu Krokach. Strona główna AA w Polsce opisuje je jako „zbiór duchowych zasad Programu Zdrowienia z alkoholizmu”. W ich brzmieniu pojawia się „Siła większa od nas samych” i Bóg, „tak jak Go rozumieliśmy”. Od nas: to, czy taki język komuś odpowiada, jest sprawą osobistą. Warto wiedzieć o nim przed pierwszym mityngiem.

Mityng otwarty i zamknięty

AA opisuje dwa rodzaje spotkań:

• Mityng zamknięty - biorą w nim udział tylko alkoholicy.
• Mityng otwarty - mogą przyjść także inne osoby, np. członek rodziny, terapeuta czy lekarz. AA pisze, że na mityng otwarty może przyjść każdy, jako słuchacz.

Strona wymienia też mityngi spikerskie (jeden uczestnik opowiada o swojej drodze do trzeźwości), telefoniczne i online.

Jak wygląda pierwszy mityng

Według AA mityng to spotkanie, na którym uczestnicy dzielą się doświadczeniem zdrowienia i rozmawiają o tym, jak radzą sobie w różnych sytuacjach, żeby nie pić. Jedna strona AA podaje, że spotkanie trwa około godziny, druga, że zazwyczaj 1-2 godziny. Prowadzi je jedna osoba, a przebieg różni się między grupami.

AA radzi przyjść kilka minut wcześniej, bo można wtedy porozmawiać z innymi przy kawie lub herbacie i zadać pytania. Można też po prostu usiąść i posłuchać innych.

Jak znaleźć grupę

• Wyszukiwarka mityngów AA na stronie spis.aa.org.pl pozwala szukać według miejscowości albo w pobliżu, na liście lub mapie. Są tam też spotkania online. Na stronie głównej aa.org.pl można zaznaczyć m.in. mityngi otwarte lub zamknięte i dostęp dla wózków.
• Infolinia AA: 801 033 242 oraz +48 727 777 989 (tel./SMS). Według strony AA z 1 października 2026 r. połączenia przyjmowane są w godz. 8-22, numer 801 działa tylko z polskich numerów, a koszt zależy od taryfy operatora. Rozmawia się z członkiem AA.
• Osoby głuche (g/Głuchych): SMS lub telefon pod +48 660 467 849 albo e-mail glusi@aa.org.pl.

Al-Anon: dla rodzin i przyjaciół

Al-Anon to według swojej strony wspólnota bliskich i przyjaciół alkoholików. Jedynym warunkiem uczestnictwa jest to, że wśród bliskich jest ktoś, kto ma problem z alkoholem. Członkiem może zostać każdy, kogo życie było lub jest dotknięte czyimś piciem: rodzina, przyjaciele, współpracownicy.

Najważniejsze informacje z oficjalnych pytań i odpowiedzi Al-Anon:

• osoba pijąca nie musi być w AA, żeby bliscy przyszli do Al-Anon,
• nie ma składek ani opłat,
• w Al-Anon nie ma profesjonalistów i nikt nie udziela rad,
• na pytanie, czy Al-Anon powie, jak sprawić, by bliska osoba trwale przestała pić, wspólnota odpowiada, że nie da się kontrolować ani zmienić drugiej osoby, i kieruje uwagę na odzyskanie własnego zdrowia.

Al-Anon podaje, że w Polsce działa około 340 grup, w tym 11 internetowych. Mityngi zamknięte są dla osób, które mają kogoś bliskiego nadużywającego alkoholu, na otwarte może przyjść każdy. Al-Anon zaznacza, że wypowiedzi uczestników bywają pozbawione akcentów religijnych albo głęboko religijne, a każdy mówi tylko we własnym imieniu. Al-Anon nazywa swój program duchowym i stosuje Dwanaście Kroków przyjętych od AA. Spis grup według regionów i spotkań w internecie jest na al-anon.org.pl.

Bliscy mogą też skorzystać z bezpłatnej terapii w poradni. Piszemy o tym w tekście o współuzależnieniu, gdzie opisujemy też grupy Al-Anon Dorosłe Dzieci.

Alateen: dla nastolatków

Alateen to część Grup Rodzinnych Al-Anon dla młodych ludzi dotkniętych alkoholizmem członka rodziny lub przyjaciela. Według Al-Anon uczestnicy mają zwykle 12-18 lat, choć w niektórych grupach są też młodsi. Al-Anon zaznacza, że Alateen nie jest programem terapeutycznym ani programem dla nastolatków, którzy sami mają problem z piciem.

Grupą opiekuje się sponsor z Al-Anon, który m.in. musi mieć zaświadczenie o niekaralności. Według spisu z 29 września 2026 r. mityngi stacjonarne Alateen działają w ośmiu miastach: Białymstoku, Bolesławcu, Dąbrowie Górniczej, Gliwicach, Lublinie, Olsztynie, Piekarach Śląskich i Poznaniu. Jest też mityng online w poniedziałki o 20:00, w aplikacji Al-Anon Family Groups na telefon lub tablet (nie działa na komputerze). Część grup spotyka się raz lub dwa razy w miesiącu i robi przerwy w wakacje, więc termin sprawdź w spisie przed przyjściem. Więcej o sytuacji dzieci piszemy w tekście o dziecku w rodzinie z problemem alkoholowym.

Co mówią badania

Podstawą jest przegląd Cochrane z 2020 r. (Kelly, Humphreys, Ferri): 27 badań, 10 565 dorosłych z zaburzeniami związanymi z piciem alkoholu, którzy nie byli zmuszani do leczenia. Ważne zastrzeżenie: przegląd dotyczył nie tylko samego AA, ale głównie tzw. TSF, czyli prowadzonych przez profesjonalistów programów, które zachęcają pacjentów do udziału w AA. Porównywano je z innymi metodami, np. terapią poznawczo-behawioralną.

• Całkowita abstynencja po roku: programy AA/TSF prowadzone według podręcznika dały więcej osób całkowicie niepijących (w przeglądzie: „continuous abstinence”; w części badań mierzono okres 90 dni przed kontrolą, nie cały rok). RR 1,21; 95% CI 1,03-1,42; 2 badania, 1936 osób. Autorzy ocenili pewność tych dowodów jako wysoką. Według ich obliczeń to ok. 42 osoby na 100 (418 na 1000) wobec ok. 35 na 100 (345 na 1000) przy innych metodach. Po 24 miesiącach RR 1,37 (2 badania, 403 osoby), po 36 miesiącach RR 1,42 (1 badanie, 952 osoby).
• Odsetek dni bez alkoholu po roku: wyniki podobne jak przy innych metodach, pewność bardzo niska. Po 24 i 36 miesiącach AA/TSF wypadały lepiej, pewność niska.
• Ilość picia i szkody związane z alkoholem (programy według podręcznika): AA/TSF mogą działać podobnie jak inne metody, jeśli chodzi o ilość picia (pewność od niskiej do umiarkowanej), i prawdopodobnie podobnie w liczbie szkód (pewność umiarkowana).
• Koszty opieki zdrowotnej: według autorów AA/TSF prawdopodobnie przynoszą duże oszczędności (pewność umiarkowana).

Autorzy piszą, że korzyść wynika głównie z tego, że programy TSF zwiększają udział w AA także po zakończeniu leczenia. Większość badań finansowały instytucje z USA. Autorzy nie znaleźli badań porównujących AA z brakiem leczenia. Od nas: najmocniejszy wynik dotyczy programów prowadzonych przez specjalistów (w badaniach głównie ambulatoryjnie, część uczestników po leczeniu szpitalnym), a nie samego chodzenia na mityngi.

Grupa a leczenie

Broszura PARPA, dziś udostępniana przez KCPU, zaznacza, że psychoterapii w placówce nie należy mylić z grupami AA ani stowarzyszeniami abstynenckimi. Grupy są „bardzo ważnym wzmocnieniem leczenia”, ale sam udział w mityngach „nie zawsze” wystarcza. Największy sukces osiągają według PARPA osoby, które łączą jedno z drugim. Szerzej opisujemy to w tekście o leczeniu uzależnienia od alkoholu.

Ta sama broszura radzi nie bagatelizować objawów odstawiennych i nie czekać, aż same miną. Do lekarza warto pójść również wtedy, gdy objawy są bardzo nasilone, picie trwało długim ciągiem, osoba jest niedożywiona, osłabiona lub odwodniona, piła z lekami albo narkotykami albo ma dodatkowe schorzenia psychiczne lub somatyczne. Od nas: jeśli pijesz codziennie albo ciągami, nie przerywaj picia nagle na własną rękę - najpierw porozmawiaj z lekarzem.

Inną formą wsparcia, którą wymienia PARPA, są stowarzyszenia abstynenckie. Ich adresy według broszury są na stronie krajowarada.pl.