Alkohol a karmienie piersią: co mówią zalecenia

W ciąży sprawa jest prosta: nie ma bezpiecznej ilości alkoholu, o czym piszemy w tekście o alkoholu w ciąży. Po porodzie zalecenia są bardziej zniuansowane i dlatego budzą więcej pytań. Poniżej zebraliśmy to, co da się powiedzieć na pewno, i to, co warto wiedzieć, jeśli mimo wszystko zdarzy Ci się wypić.

Najbezpieczniejsza opcja: bez alkoholu

Wszystkie źródła, które sprawdziliśmy, zaczynają od tego samego:

• CDC (amerykańska agencja zdrowia publicznego): niepicie alkoholu jest najbezpieczniejszą opcją dla mam karmiących piersią.
• NHS (brytyjska publiczna służba zdrowia) przywołuje Królewskie Kolegium Położnych, które zaleca, by dla największego bezpieczeństwa całkowicie unikać alkoholu w czasie karmienia.
• PARPA (dziś KCPU) w artykule dla pielęgniarek i położnych pisze, że kobietom karmiącym trzeba mówić o potrzebie diety wolnej od napojów alkoholowych.

Nie oznacza to, że jeden kieliszek przekreśla karmienie piersią. CDC dodaje, że umiarkowane picie, czyli do jednej porcji standardowej dziennie (w USA porcja to 14 g alkoholu), nie jest znane jako szkodliwe dla niemowlęcia. NHS pisze podobnie: okazjonalny drink raczej nie zaszkodzi dziecku, zwłaszcza jeśli przed karmieniem odczekasz co najmniej 2 godziny.

Uwaga na różnice w „porcji”. W Polsce przyjmuje się, że porcja standardowa to 10 g czystego alkoholu, np. ok. 250 ml piwa 5% albo ok. 100 ml wina 12%. W USA porcja standardowa według CDC to 14 g, czyli prawie półtorej polskiej porcji. Ile porcji jest w konkretnym napoju, sprawdzisz w kalkulatorze porcji.

Jak alkohol trafia do mleka

Alkohol nie „omija” mleka. CDC podaje trzy konkretne informacje:

Przegląd badań Julie Mennelli z 2001 roku wyjaśnia, że alkohol nie jest magazynowany w mleku. Jego poziom w mleku podąża za poziomem we krwi: dopóki mama ma alkohol we krwi, ma go też w mleku, a gdy organizm go usunie, znika też z mleka. Autorka zaznacza, że ludzie bardzo się różnią pod względem czasu, w którym stężenie jest najwyższe, i tempa usuwania alkoholu.

Dlatego nie ma jednej godziny, po której każda mama może spokojnie karmić. NHS podpowiada, że jeśli chcesz, by dziecko w ogóle nie miało styczności z alkoholem, możesz nie karmić piersią przez 2-3 godziny po każdym drinku. Im więcej się wypije, tym dłużej trzeba czekać. Jak przebiega trzeźwienie i dlaczego kawa ani prysznic go nie przyspieszą, opisujemy w tekście ile trwa trzeźwienie. Podany tam czas rozkładu jednej porcji 10 g (dla kobiety o masie 60 kg mniej więcej dwie godziny) jest zbliżony do dolnej granicy zaleceń dla karmiących, bo CDC liczy je na amerykańskiego drinka z 14 g alkoholu i zaznacza, że czas zależy m.in. od masy ciała mamy i tempa rozkładu alkoholu, a NHS podaje je jako czas, po którym dziecko w ogóle nie ma styczności z alkoholem w mleku.

Czy trzeba odciągać i wylewać mleko

Popularna rada „odciągnij i wylej” opiera się na błędnym założeniu. CDC pisze wprost, że odciąganie i wylewanie mleka po alkoholu nie zmniejsza szybciej ilości alkoholu w mleku. Tak samo Mennella: nowe mleko i tak będzie zawierało alkohol, dopóki jest on we krwi.

NHS dodaje, że nie trzeba odciągać mleka, żeby „oczyścić” je z alkoholu, bo jego poziom w mleku spada razem z poziomem w organizmie. Odciąganie ma sens z innych powodów:

• dla wygody, gdy piersi są przepełnione po dłuższej przerwie w karmieniu,
• dla utrzymania rytmu laktacji, gdy przerwa jest dłuższa niż zwykle.

Jeśli odciągasz mleko w ciągu mniej więcej dwóch godzin od wypicia każdego drinka, CDC wskazuje, że to mleko można wylać. Nie przyspiesza to jednak usuwania alkoholu z organizmu.

Praktyczna rada NHS przed rodzinną uroczystością: warto wcześniej odciągnąć trochę mleka. Wtedy pierwsze karmienie po imprezie może odbyć się z butelki, jeśli nie chcesz czekać.

Mit: piwo pomaga na laktację

To jedno z najstarszych przekonań związanych z karmieniem. Przegląd Mennelli opisuje, że w wielu kulturach kobietom karmiącym radzono pić alkohol, a w USA pod koniec XIX wieku sprzedawano w aptekach niskoalkoholowe piwo jako „tonik” dla kobiet w ciąży i karmiących.

Badania mówią co innego:

• Niemowlęta karmione piersią wypijały średnio o 20% mniej mleka przez 3-4 godziny po tym, jak mama wypiła napój alkoholowy (badania Mennelli i Beauchampa, omówione w przeglądzie z 2001 roku).
• Mamy zwykle tego nie zauważały. Autorka przypuszcza, że właśnie dlatego mit przetrwał tak długo: karmiąca kobieta nie ma prostego sposobu, by od razu ocenić, ile mleka wypiło dziecko.
• W kolejnym badaniu z 2001 roku niemowlęta nadrabiały te braki w ciągu 8-16 godzin, ale tylko wtedy, gdy mama w tym czasie już nie piła.
• Według przeglądu alkohol może nieznacznie zmniejszać produkcję mleka. CDC dodaje, że picie większe niż umiarkowane może zaburzać odruch wypływu mleka, a nadmierne picie może skracać karmienie piersią z powodu mniejszej produkcji mleka.

Wniosek autorki przeglądu jest jasny: rada, by karmiąca mama wypiła szklankę piwa lub wina tuż przed karmieniem, może przynieść skutek odwrotny do zamierzonego. Jeśli masz wrażenie, że mleka jest za mało, porozmawiaj z położną albo doradczynią laktacyjną.

Jak alkohol w mleku wpływa na dziecko

Kolejny mit mówi, że odrobina alkoholu w mleku „uspokaja” dziecko i pomaga mu zasnąć. Przegląd Mennelli opisuje badanie, w którym niemowlęta po karmieniu mlekiem z alkoholem spały w ciągu kolejnych 3,5 godziny krócej niż po karmieniu bez alkoholu. Nie więcej.

Przy regularnym piciu źródła opisują poważniejsze skutki:

• NHS: regularne picie ponad zalecane limity może szkodzić mamie i dziecku, zmniejszać ilość mleka i powodować u dziecka problemy ze snem, wzrostem i rozwojem.
• CDC: nadmierne picie może wpływać na rozwój, wzrastanie i sen niemowlęcia.
• Przegląd Mennelli przytacza badanie, w którym u dzieci regularnie, co najmniej codziennie, narażonych na alkohol w mleku rozwój ruchowy w wieku roku był nieznacznie, ale istotnie zmieniony.

Bezpieczeństwo przy dziecku

Jest jeszcze jedna sprawa, ważniejsza niż samo mleko. NHS podkreśla: po jakimkolwiek alkoholu nigdy nie śpij z dzieckiem w jednym łóżku ani na kanapie. Taka sytuacja jest silnie związana z nagłą śmiercią łóżeczkową.

NHS radzi też, by przy piciu większych ilości alkoholu przy jednej okazji opiekę nad dzieckiem przejęła trzeźwa osoba dorosła, bo alkohol osłabia czujność na potrzeby dziecka.

Gdy chodzi o coś więcej niż jeden kieliszek

Jeśli zauważasz, że po porodzie sięgasz po alkohol częściej, żeby rozładować zmęczenie albo napięcie, nie zostawaj z tym w pojedynkę. Okres po porodzie bywa bardzo trudny i zasługujesz na wsparcie. Porozmawiaj z położną, lekarzem rodzinnym albo zadzwoń na bezpłatny Telefon Zaufania „Uzależnienia” KCPU. Inne adresy znajdziesz na stronie gdzie szukać pomocy.